Deel 7. De onderbroken uitreiking: wanneer je hebt geleerd je terug te trekken
Je wilt verbinding, maar zodra iemand dichtbij komt, trek je je terug. Hoe kan dat?
Je verlangt naar liefde, nabijheid of erkenning. Je wilt iemand vertrouwen, je kwetsbaar opstellen en voelen dat je er mag zijn. Maar wanneer die verbinding binnen bereik komt, gebeurt er iets. Je houdt afstand. Je gaat twijfelen. Je wordt boos, sluit je af of probeert alles onder controle te houden. Of je doet juist het tegenovergestelde: je blijft zoeken naar bevestiging, past je aan en doet er alles aan om de ander dichtbij te houden. Je begrijpt misschien heel goed waar dit gedrag je belemmert. Toch lukt het niet om het zomaar te veranderen. Wat als je huidige reactie ooit een begrijpelijke manier was om met een pijnlijke ervaring om te gaan?
Wanneer toen invloed heeft op nu
Als kind ben je afhankelijk van de mensen om je heen. Je zoekt contact, bescherming, nabijheid en erkenning. Je reikt uit naar je ouders of andere belangrijke verzorgers. Wanneer die verbinding op een bepalend moment niet beschikbaar is, kan dat een diepe indruk achterlaten. Misschien was een ouder afwezig, emotioneel niet bereikbaar of zelf zo belast dat er weinig ruimte was voor jouw behoeften. Dat kan allerlei oorzaken hebben. En het hoeft niet te betekenen dat je ouders niet van je hielden. In het systemisch werk spreken we bij bepaalde ervaringen van een onderbroken uitreiking: een beweging naar contact die niet tot de verwachte verbinding leidt en die vervolgens wordt afgebroken. Het is een specifiek begrip binnen systemisch werk, geen diagnose en ook geen verklaring voor ieder probleem in relaties.
Hoe een oude beweging kan blijven doorwerken
Een ervaring uit je jeugd hoeft niet bewust herinnerd te worden om invloed te hebben op hoe je later contact ervaart. Misschien heb je geleerd dat je beter niets kunt vragen. Dat je niemand nodig hebt. Dat je sterk moet zijn en je eigen problemen oplost. Of je hebt juist geleerd dat verbinding onzeker is en dat je hard moet werken om de ander niet kwijt te raken. Die strategieën kunnen je lange tijd beschermen. Ze helpen je om met onzekerheid om te gaan en teleurstelling te voorkomen. Maar in volwassen relaties kunnen ze je ook beperken.
Je houdt mensen op afstand terwijl je naar nabijheid verlangt. Je ervaart afhankelijkheid als bedreigend. Of je raakt zo gericht op het behouden van contact dat je jezelf onderweg verliest.
Dan ontstaat een pijnlijke tegenstelling: je verlangt naar iets wat je tegelijkertijd moeilijk kunt toelaten.
Wat als er weer beweging mogelijk wordt?
Verandering begint niet altijd met het aanleren van ander gedrag. Soms vraagt het eerst om te onderzoeken wat er gebeurt op het moment dat je contact zoekt, nabijheid ervaart of teleurstelling voelt. Wat merk je in jezelf? Waar verwacht je gevaar of afwijzing? Welke reactie treedt automatisch op? Door daar met aandacht bij stil te staan, kan er geleidelijk ruimte ontstaan tussen wat je voelt en wat je doet. Je hoeft niet direct iemand volledig te vertrouwen. Je hoeft jezelf niet te dwingen kwetsbaar te zijn. En je hoeft oude ervaringen niet opnieuw te beleven om iets nieuws te kunnen leren. Het gaat erom dat je ontdekt welke mogelijkheden er nu zijn. Misschien kun je voor het eerst iets vragen zonder je meteen terug te trekken. Misschien kun je nabijheid toelaten zonder alles te controleren. Of misschien merk je dat je afstand nodig hebt, maar daar nu bewust voor kunt kiezen.
Je verleden hoeft niet te bepalen hoe iedere toekomstige ontmoeting verloopt.
Er kan ruimte ontstaan voor een andere ervaring van verbinding.
In De Systemische Basis onderzoeken we onder andere de betekenis van de onderbroken uitreiking. Je maakt kennis met dit thema vanuit systemisch perspectief en ontdekt hoe het zich kan verhouden tot patronen in je eigen leven. We geven niet ieder gedrag dezelfde verklaring. We onderzoeken wat er zichtbaar wordt en welke betekenis dat voor jou kan hebben. Want de sleutel tot een terugkerend patroon ligt niet in harder je best doen, maar in begrijpen waarom je ooit bent gestopt met wat je nu zo graag wilt.
Stel je voor dat je opnieuw mag leren uitreiken, op een manier die past bij wie je vandaag bent?
